Częste jedzenie małych, wartościowych posiłków jest właściwe i mądre, ale także pora i skład tych posiłków jest bardzo ważny dla zapewnienia maksymalnych osiągów i stałego poziomu energii. Nie tylko kulturyści powinni wiedzieć czym są i co robią składniki pokarmowe, trzeba także je jeść gdy organizm je potrzebuje. Wielu amatorów i zawodowców jada 5 - 8 posiłków dziennie, ale trzy z tych posiłków są szczególnie ważne : to, co się je po treningu, na śniadanie i na ostatni posiłek w ciągu dnia. Jedzenie w nocy może być nowym pomysłem.
Kolacja.
Praca domowa i rozkład treningów często powodują, że zjadamy swój ostatni posiłek późnym wieczorem, tuż przed pójściem spać - co generalnie uważa się za błąd. Jednak ze względu na to, że przez najbliższe 8 - 10 godzin nic nie będziemy jeść, ten posiłek jest jednym z najważniejszych. Trzeba się upewnić czy zjadamy wówczas odpowiednią ilość węglowodanów i aminokwasów. Węglowodany powinny mieć niski bądź umiarkowany indeks glikemiczny, by nie wywoływały dużego wydzielania insuliny . która o tej porze dnia najprawdopodobniej mogłaby działać w kierunku odkładania ich w postaci tłuszczu. Unikać tłuszczów, cukrów prostych i przetworzonych słodyczy ; skoncentrujmy się na pełnowartościowym pokarmie, zwłaszcza na węglowodanach złożonych. Świetną kolację może stanowić makaron z pełnej pszenicy z czarną fasolą i opiekana ryba lub pierś kury z grilla. Inne przykłady pokarmów o niskim indeksie glikemicznym to chude mleko, różne rodzaje fasoli, ziemniaki oraz chudy jogurt owocowy. Wybierzmy węglowodany, dodajmy białka i rozsądnie troszeczkę tłuszczu. To nie pora na pizzę z kiełbasą, ale trzeba zjeść coś więcej niż suchą sałatę i tuńczyka z puszki.
Przykład wieczornego posiłku:
2 filiżanki gotowanego makaronu,
2/3 filiżanki czarnej fasoli
140g kurczaka bez skóry z grilla ( 2 udka lub duża pierś)
1 filiżanka chudego mleka
1 jabłko
Razem : 768 kalorii, 72g białka, 102g węglowodany, 8g tłuszczu
Po treningu.
Tuż po zakończeniu treningu trzeba coś zjeść, zwłaszcza aminokwasy potrzebne do syntezy białek w organizmie. Ponadto trzeba zjeść węglowodany dla energii potrzebnej w procesie regeneracji, by zapoczątkować odbudowę glikogenu w mięśniach zużytego podczas treningu oraz budowę białek mięśniowych. Organizm, rozgrzany intensywnym treningiem, potrzebuje trochę czasu, by ochłonąć. W tym czasie metabolizm jest przyspieszony ze względu na podwyższoną temperaturę ciała oraz pod wpływem hormonów takich jak adrenalina. Organizm musi teraz włożyć sporo wysiłku by się zregenerować i wypocząć. Odpowiedni posiłek po treningu zmniejsza rozpad białek spowodowanych treningiem fizycznym. Nie poleca się stałych pokarmów tuż po ciężkim treningu. Zamiast tego dobre są dostępne na rynku napoje potreningowe. Trzeba się jednak upewnić czy zawiera on węglowodany i białko ( mężczyzna ważący 80kg potrzebuje około 320 kalorii ). W ciągu godziny do dwóch po zakończeniu treningu powinno się zjeść 1 lub 2 batoniki energetyczne dla sportowców, albo taki batonik i drink proteinowy. Jednakże jeśli przypada to w pobliżu ostatniego posiłku w ciągu dnia, należy zjeść posiłek.
Przykład posiłku potreningowego :
tuż po treningu: Drink węglowodanowo-proteinowy zawierający 250 - 350 kalorii ( w zależności od wagi ciała)
1 - 2 godziny później: 1 - 2 batony odżywczo-energetyczne lub 1 baton energetyczny plus drink proteinowy
Razem: 607 kalorii, 67g białka, 69g węglowodanów, 7g tłuszczu
Śniadanie.
Pierwszy posiłek zjadany rano też jest bardzo istotny. W ciągu nocy organizm utrzymuje stały poziom glukozy zużywając zapasy glikogenu zgromadzonego w wątrobie. Potrzeba wówczas węglowodanów dla energii i aminokwasów dla zapewnienia wysokiego poziomu we krwi tych cegiełek tworzących białka. Świetne są płatki owsiane , owoc i białko typu białka jaj czy białek serwatki.
Przykład śniadania:
1 filiżanka gotowanych płatków owsianych
1 filiżanka krojonych owoców
2 białka jaj ugotowane z małą ilością oleju
1 angielska bułeczka
1 filiżanka soku pomarańczowego
Razem: 557 kalorii, 20g białka, 99g węglowodanów, 9g tłuszczu
Kryzys energetyczny.
Pora i skład tych trzech najważniejszych posiłków ma związek z energią, a konkretnie kaloriami z pożywienia. Kulturyści często nadmiernie zwracają uwagę na odpowiednie aminokwasy i spożywanie małej liczby kalorii, by nie utyć. Ale jeśli za bardzo ograniczymy węglowodany i tłuszcze, wówczas zabraknie nam energii potrzebnej dla przyrostu mięśni. Jeśli nie zjemy choć trochę dobrego tłuszczu, wówczas możemy zrobić sobie krzywdę. Bez odpowiedniej ilości tłuszczu organizm nie będzie w stanie wyprodukować niezbędnych hormonów i innych substancji, nie dostanie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, nie będzie mógł utrzymać prawidłowego stanu błon komórkowych.
Energia jest potrzebna do silnych skurczów mięśni. Energia jest też niezbędna do optymalnej regeneracji po treningu. I wreszcie energia jest konieczna do budowy białek mięśniowych. Oczywiście energia zużywana jest również podczas trawienia i wielu innych procesów fizjologicznych organizmu. Jasne, że podczas intensywnego treningu zużywamy mnóstwo energii - kulturysta ważący 90kg spala 250 i więcej kalorii, nie włączając w to dodatkowych kalorii potrzebnych do regeneracji po wysiłku. Nie uzupełnienie rezerw energetycznych ustroju może spowodować problemy w kwestii budowy mięśni.
Energia pochodząca z węglowodanów, a nawet z tłuszczów pomaga łączyć ze sobą długie łańcuchy aminokwasów tworząc tym samym białka mięśni. Proces ten zwany naukowo translacją, intensywnie zużywa energię. Naszemu organizmowi zależy głównie na dostarczeniu wystarczającej ilości energii dla pokrycia swoich potrzeb energetycznych. Jeśli nie zjadamy jej wystarczająco dużo , wtedy synteza białek ulega zwolnieniu, a cenne aminokwasy mogą zostać wykorzystane do produkcji energii.
Organizm do wyprodukowania 1kg mięśni potrzebuje około 7000 kalorii. Jednakże utworzone białka mięśniowe mają wartość energetyczną zaledwie 5000 kalorii. Gdzie podziewają się brakujące 2000 kalorii ? Są one zużywane do utworzenia tego kilograma mięśni. innymi słowy 29% kalorii zjedzonych w celu wytworzenia 1kg mięśni zostaje zużyte w procesie translacji.
Każde z trzech możliwych źródeł energii w pożywieniu - białka, węglowodany i tłuszcze - można wykorzystać jak najlepiej.
KALORIE I TŁUSZCZ W POSIŁKACH
Od dawna wiadomo, że właściwe odżywianie się i stosowanie odpowiedniej diety to połowa, a niektórzy znawcy sprawy twierdzą, że nawet 80% kulturystycznego sukcesu. Przestrzeganie godzin posiłków, ilości wypitej wody, czy wreszcie rodzaju spożywanego pokarmu są równie istotne jak intensywny, regularny i profesjonalny trening.
Zaprezentowane poniżej tabele przedstawiają podstawowe podstawowe produkty i zawartość w nich tłuszczów i kalorii.
PRODUKT ILOŚĆ kcal TŁUSZCZ (g)
SUROWE MIĘSO I PRZETWORY MIĘSNE
Wołowina:
Befsztyk wołowy 100g 114 3,5
Wołowina na rosół 100g 219 15,7
Polędwica smażona bez tłuszczu 150g 185 4,5
Kotlet karkowy smażony 120g 210 11
Strogonow 150g 346 21,8
Wątróbka 100g 126 3,1
Wieprzowina
Kotlet mielony smażony 120g 240 10,5
Żeberka pieczone 150g 360 28
Schab pieczony 100g 180 10
Kotlet schabowy surowy 100g 175 10
Schab karkowy surowy 100g 269 22,8
Cielęcina
Kotlet smażony panierowany 120g 360 7,8
Cielęcina na pieczeń 100g 107 2,8
DRÓB
Pierś indyka ( bez skóry ) 100g 85 0,7
Pierś kurczaka ( bez skóry ) 100g 100 1,3
Pierś kurczaka ( ze skórą ) 100g 157 9
Udo kurze ( ze skórą ) 100g 160 10,2
Udo gęsie ( bez skóry ) 100g 141 13
WĘDLINY
Salami ( 1 plasterek 0 7g 35 0,4
Kiełbasa krakowska ( 1 plasterek ) 5g 70 0,5
Parówki ( 1 sztuka ) 48g 122 10,3
Polędwica drobiowa ( 1 plasterek ) 12g 12,2 0,4
Polędwica wieprzowa ( 1 plasterek ) 8g 10,8 0,5
Szynka gotowana ( 1 plasterek ) 20g 79 6
Szynka konserwowa ( 1 plasterek ) 15g 24,8 1,3
Salceson ozorkowy ( 1 plasterek ) 20g 65,5 8,8
Salceson czarny ( 1 plasterek ) 20g 60,8 9,0
Kabanosy 100g 329 243
Kaszanka 100g 250 18
Kiełbasa zwyczajna 100g 211 15,7
Pasztet mięsny 100g 394 31,2
TŁUSZCZE
Masło (1 płaska łyżka ) - 148 16,5
Olej roślinny ( 1 łyżka ) - 160 18
Margaryna do pieczywa ( płaska łyżka ) - 107 12
RYBY
Dorsz surowy 100g 70 0,3
Halibut surowy 100g 99 1,9
Łosoś wędzony 100g 163 8,4
Makrela wędzona 100g 223 15,5
Morszczuk surowy 100g 90 2,2
Sardynki w oleju ( 1 puszka ) 110g 245 15,3
Śledź solony 100g 219 15,4
Węgorz wędzony 100g 328 28,6
NAPOJE I ALKOHOL
Coca-cola 0,33 l 142 0
Herbata bez cukru 1 szklanka 0 0
Kawa bez cukru 1 szklanka 5 0
Koniak 100g 226 0
Likier 30g 80 0
Piwo ciemne 0,33 l 250 0
Piwo jasne 0,33 l 230 0
Wina wytrawne 120g 80 0
Wina słodkie 120g 120 0
Wódka czysta 100g 226 0
Wódka słodka 100g 260 0
PIECZYWO
Bułka kajzerka - 150 1,8
Bułka pszenna 1 kromka 42 0,6
Chleb gracham 1 kromka 80 0,6
Chleb pełnoziarnisty 1 kromka 84 0,6
Chleb pszenny 1 kromka 96 0,5
Chleb razowy 1 kromka 113 0,8
KASZE, MAKARONY, RYŻE
Kasza gryczanna ( ugotowana ) 100g 133 2,2
Kasza perłowa ( ugotowana ) 100g 122 2,3
Makaron 4 jajeczny 100g 110 0,9
Makaron spagetti 100g 89 0,7
Ryż biały ( ugotowany ) 100g 136 0,5
MLEKO I NABIAŁ
Jajko kurze 1 sztuka 76 5,4
Jogurt odtłuszczony 150g 66 0
Jogurt owocowy 150g 96 2,2
Mleko 3,2% 1 szklanka 155 8
Mleko 2% 1 szklanka 130 5
Mleko 0,5% 1 szklanka 100 1,2
Ser twarogowy chudy 100g 100 0,5
Ser twarogowy tłusty 100g 177 10,1
Ser żółty pełnotłusty 100g 387 29,7
Serek homogenizowany 100g 162 11
Śmietana 12% 1 łyżka 32 2,8
Śmietana kremówka 1 łyżka 69 7,2
WARZYWA
Buraczki gotowane 100g 38 0,1
Cebula ( surowa ) 100g 31 0,4
Cebula smażona na oleju 100g 120 11
Czosnek 1 ząbek ( średni ) 3 0
Fasola ( gotowana ) 100g 87 0,3
Groch ( gotowany ) 100g 94 0,4
Groszek konserwowy ( zielony ) 100g 63 0,2
Kalafior ( gotowany ) 100g 22 0,2
Kukurydza konserwowa 100g 132 1,2
Marchewka ( surowa ) 100g 27 0,2
Ogórki ( surowe ) 100g 14 0,1
Papryka ( surowa ) 100g 29 0,5
Pomidory 100g 15 0,2
Pomidory ( ketchup ) 1 łyżka 19 0,2
Rzodkiewka 100g 14 0,2
Sałata 100g 14 0,2
Soja ( gotowana ) 100g 156 5,8
Szpinak ( gotowany ) 100g 60 0,6
Ziemniaki ( gotowane ) 100g 70 0,2
OWOCE
Arbuz 100g 37 0,1
Banan 1 średni 120 0,4
Cytryna 1 plasterek 18 0
Czarne porzeczki 100g 36 0,2
Czerwone porzeczki 100g 31 0,2
Czereśnie 100g 61 0,2
Grejpfrut 1 duży 70 0,3
Gruszka 1 średnia 110 0,1
Jabłko 1 średnie 71 0,3
Maliny 100g 30 0,3
Orzechy laskowe 100g 646 63
Orzechy włoskie 100g 651 60,2
Pomarańcz 1 średni 60 0,2
Śliwki ( węgierki ) 100g 46 0,1
Truskawki 100g 29 0,4
Wiśnie 100g 48 0,4
SŁODYCZE
Batonik " Mars " - 318,5 12,7
Biszkopty 100g 348 4,7
Bita śmietana 1 łyżka 30 2,5
Budyń na mleku 100g 307,5 11,5
Cukier 1 łyżeczka 40 0
Czekolada 1 kostka 22 1,3
Kisiel 1 szklanka 247,5 0,25
Lody 1 kulka 40 2,9
Miód 1 łyżeczka 49 0
Pączek 60g 226 9,6
Sernik 100g 343 13,9
Opracowano wg. danych warszawskiego Instytutu Żywności i Żywienia